„Nie widzę wyjścia” – dlaczego w kryzysie zawęża się nasze myślenie?

   Pojawienie się kryzysu może poważnie zdestabilizować dotychczasową codzienność. Kiedy wszystko wokół nas zaczyna się komplikować, trudno myśleć szeroko. Przede wszystkim sprawia, że nasza uwaga skupia się głównie na tym, co dzieje się tu i teraz. Zamiast patrzeć na sytuację z różnych perspektyw, koncentrujemy się na jednym problemie i z trudem może przychodzić szukanie rozwiązań. To, co wcześniej było częścią większego obrazu, nagle staje się całym obrazem. W takich momentach łatwo stracić z oczu szerszą perspektywę. Trudniej dostrzec alternatywy, które w spokojniejszych warunkach wydawałyby się oczywiste.

    Kryzys może objawiać się w różnych sferach życia człowieka, m.in. w sferze emocjonalnej, biologicznej, poznawczej czy behawioralnej. Towarzyszyć mu może stres, który w reakcji ,,walcz albo uciekaj”, próbuje przygotować organizm do poradzenia sobie z kryzysem. Według poznawczej koncepcji kryzysu Lazarusa, reakcja emocjonalna osoby zależy od znaczenia, jakie nada sytuacji. Czyli według danej teorii przyczyną kryzysu jest własna interpretacja wydarzenia i własnych możliwości, a nie ważność zdarzenia. Jeśli człowiek oceni sytuację jako niebezpieczną, bez znalezienia na nią rozwiązania, może pojawić się kryzys.

    W początkowej fazie kryzysu występuje odrętwienie, działania pozbawione sensu, trudności w nawiązywaniu i utrzymaniu kontaktu czy też mechanizm zaprzeczania. W następnej fazie reakcji emocjonalnej pojawia się silna reakcja, gdzie człowiek próbuję dostosować się do nowej rzeczywistości. Występują mechanizmy obronne. Uwaga i myśli mogą skupiać się na zagrożeniu, co dominuje analizę i rozważenie różnych możliwości. Dlatego tak ważne jest wspieranie osoby w kryzysie. Adekwatna pomoc może wpłynąć na obniżenie napięcia emocjonalnego, jakiego doświadcza człowiek. Wsparcie, zrozumienie, troska i okazanie empatii ma niezwykłe znaczenie w sytuacjach kryzysowych. Będąc w kryzysie możesz uzyskać pomoc u psychologa, psychoterapeuty lub interwenta kryzysowego. Jeśli twoja bliska osoba doświadcza kryzysu, nie bądź obojętny/a - nie musisz być specjalistą, by okazać wsparcie.

Autor:

Klaudia Ciechowicz

Źródła:
1. Sygulska, K., & Krupska, M. (2019). Kryzys w życiu człowieka. Praca Socjalna, 34(6), 93–108
2. W. Badura-Madej, Wybrane zagadnienia interwencji kryzysowej: poradnik dla pracowników socjalnych,
Katowice 1999